12. Sınıf DNA Eşlenmesi (Replikasyon) konu anlatımı ve pdf ders notları, 2025-2026 biyoloji YKS (TYT ve AYT) müfredatına en uygun şekilde hazırlanmıştır.

Kromozomlar, protein ve DNA’nın birleşiminden oluşur ve hücrelerin bölünme evresi olan metafazda en net şekilde görülür. Ökaryot hücrelerde her kromozom ayrı bir DNA molekülüne sahipken, prokaryot hücrelerde ise tek bir kromozom bulunur ve tüm DNA bu kromozomda yer alır.

DNA eşlenirken Adenin karşısına Timin, Guanin karşısına Sitozin bazları gelmelidir. DNA’nın kendini doğru eşleyip eşlemediği bu baz eşleşmelerine bakılarak anlaşıılır.

Prokaryot (bakteri ve arke) hücrelerde, hücre döngüsü B, C ve D dönemlerinde bölünmektedir. B dönemi, hücre bölünmesinin sonundan DNA eşlenmesinin başlangıcına kadar oluşan kısımdır. DNA eşlenmesi C döneminde olmaktadır. D dönemi DNA eşlenmesinin sonu ile bakteri hücresinin iki yavru hücreye bölünmesi arasındaki aşamayı ifade etmektedir. [2]

Bu makalede, DNA’nın yapısına , DNA’nın kopyalanmasında yer alan kesin aşamalarına ve sırasına [başlatma (hazırlık, initiation), uzama (elongation) ve sonlandırma (termination)], dna replikasyon enzimlerine ve bu yanlış gittiğinde ortaya çıkabilecek klinik sonuçlara kısaca bakacağız.

DNA kendini eşleyince aynı genetik şifreye sahip yani aynı kalıtsal bilgileri taşıyan iki DNA molekülü oluşur. Oluşan DNA` lar, hücre bölünmesi sonucu oluşan iki yeni hücreye geçerler. Böylece hücre bölünmesi sonucu aynı genetik şifreye yani aynı kalıtsal bilgilere sahip iki yeni hücre oluşmuş olur.

Ökaryotlarda, histon olarak adlandırılan makara gibi proteinler etrafından DNA'nın sarılması ile bu gerçekleşir. Bu DNA-protein kompleksinin daha da çok sıkıştırılması sonucu mitoz bölünme sırasında görülen kromozom yapıları meydana gelir.

DNA’nın kendini eşlemesinin nedeni hücre sayısı artsa bile var olan kalıtsal bilginin korunarak diğer hücrelere aktarılması gerekliliğindendir. Çünkü DNA kendini işlediğinde aynı genetik yapıda iki yeni DNA oluşur. Hücre bölündükten sonra ise oluşan iki yeni DNA yeni hücrelere aktarılır.

Bu makalede DNA replikasyonu ve hücre bölünmesi süreçlerini anlattım. DNA replikasyonunun adımlarını ve hücre bölünmesinin mitoz ve sitokinez aşamalarını açıkladım.

Hücre belli yaşam evresi geçirip belli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra bölünmesi gerekir. Bu bölünme sonucunda oluşan hücrelere DNA aktarımı yapılabilmesi için hücre bölünmeden önce DNA kendini eşler yani miktarını 2 katına çıkarır.